Mamul.am
Ամբողջական տարբերակ
USD 486.73, EUR 549.62, RUB 6.84, GBP 613.77
+20 °C, +19 °C ... +28 °C Վաղը`+29 °C
Hay / Հայ | Рус | Eng | Tür
Կարա կոյունլուների կայսրության տիրակալներից մեկը հենվել է հայ էթնիկական տարրի վրա ու իրեն «Շահ ի Արման» է հռչակել
21:43, 23.05.2020

Այդ տիրակալը Իսքանդարն է եղել, որը 1420-ական թվականներին կարողացել է վերականգնել Լանկ Թամուրի ավերիչ արշավանքներից քայքայված կայսրությունը՝ իր նախկին սահմաններով: Ժամանակակից մի հիշատակարան հայտնում է, թե Իսքանդարը տիրել է Պարսկաստանին, Միջագետքին, Սիրիային, Հայաստանին՝ մինչև Քուռ գետը:

15-րդ դարի քսանական թվականներին տեղի ունեցած պատերազմների, գաղթերի ու տեղահանությունների, ինչպես նաև բնական արհավիրքների հետևանքով Հայաստանի շատ շրջաններ անմարդաբնակ էին դարձել: Բնակչության կազմի մեջ տեղի էին ունեցել զգալի փոփոխություններ. քրդական ու թուրքական մի շարք քոչվոր ցեղեր մշտապես հաստատվել էին Հայաստանի բարեբեր շրջաններում: Չնայած Հայաստանում օտար տարրի գերակշռությանը՝ կարակոյունլու Իսքանդարը, կենտրոնաձիգ ուժեղ պետություն ստեղծելու իր ծրագիրն իրականացնելիս, հենվել է հայ էթնիկական տարրի վրա: Նա իրեն «Շահ ի Արման» («Թագավոր Հայոց») է հռչակել: Ավելին՝ նա պետական բարձր պաշտոնների է նշանակել հայ նախարարական տների որոշ ներկայացուցիչների, իր զորքերում ընդգրկել է հայ ռազմիկների:

1422 – 1427 թվականներին Իսքանդարը հետևողական պայքար է մղում Հարավային Հայաստանի մի շարք շրջաններում (Բաղեշ, Ռշտունիք, Խիզան) հաստատված քրդական կիսանկախ ամիրայությունների դեմ: 1422-ի օգոստոսին նա պաշարում է Բաղեշի ամիրայության կարևոր կենտրոն Խլաթը և սպանում է իր փեսա Շամս ադ դին ամիրային: 1423-ին Իսքանդարը թունավորում է ամիր Եզդինի որդի Մելիք Մահմադին, որն իր հոր մահվանից հետո Վանի ու Ոստանի ամիրան էր դարձել: «Շամբո» անվանյալ քրդական ցեղապետերի այս ընտանիքը տիրել է Վասպուրականի հարավային գավառներին: 1424-ին Իսքանդարը ձերբակալում է Մելիք Մահմադի եղբայր սուլթանԱհմադին ու պահանջում է իրեն հանձնել ամիրայության բոլոր բերդերը: Մերժում ստանալով՝ Իսքանդարը սպանում է նրան ու մեծ զորքով արշավում է Ռշտունիք: Հիսուն օր ապարդյուն պաշարում է Վանի բերդը: 1425-ի գարնանն Իսքանդարը նորից է պաշարում Վանը: Սուլթան Ահմադի որդի Մելիք Ասադը ստիպված հանձնում է բերդը:

1429 թվականին Իսքանդարի դեմ պատերազմ է սկսում Լենկ Թամուրի որդի Շահռուխը: Սալմաստի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում Իսքանդարը պարտություն է կրում: Թեմուրյաններն ասպատակում են Հայաստանի տարբեր շրջաններ. հատկապես տուժում է Վասպուրականի և Քաջբերունիքի բնակչությունը: 1430 թվականին կարա կոյունլուների պետության գահը հանձնելով Իսքանդարի եղբայր Աբու Սայիդին՝ Շահռուխը վերադառնում է Սամարղանդ: 1431-ին Իսքանդարն սպանում է իր Աբու Սայիդ եղբորը և վերագրավում է գահը: 1434-ին Իսքանդարն արշավում է Շիրվան, որի ընթացքում նրա զինվորները ոչնչացնում են Շիրվանի զարգացած շերամապահության հիմքը՝ անխնայաբար կտրում են թթենիների այգիները:

Նկարում՝ կարակոյունլուների կայսրությունը:

(շարունակելի)

Մամուլի խոսնակ` Համլետ Մելիքյան
Տեղեկացնում ենք, որ նյութը հրապարակվել է "Մամուլի խոսնակ" նախագծի շրջանակներում:
Տեղեկացրե՛ք Ձեր մտերիմներին
| |
Համլետ Մելիքյան
դեպի վեր